#EnergiaBulegoa
Energia Nuklearra
/ Proiektuak / Energia Bulegoa / Zer dakigu energiaz? / Energia ez-berriztagarriak /
Hainbat elementu kimikoren isotopoen erreakzio nuklearren ondorioz askatzen den energia da. Erreakzio horiek sortzeko gehien erabiltzen diren elementuak uranioa edo plutonioa dira, nagusiki.
Uranioa
Aktanidoen taldeko elementu kimikoa da, 92 zenbaki atomikoa duena. U-235 isotopoa da erreaktore nuklearretan erabiltzen den erregai nagusia, baina uranio naturalaren %0,711 da bakarrik. Uranio naturaletik lortzen da Plutonioa, hori ere zentral nuklearretan erabilia.
Uranio ekoizleen datuak (2017)
Kazakhstan
%39
23.390 T
Kanada
%22
13.116 T
Australia
%10
5.882 T
Namibia
%7
4.224 T
Niger
%6
3.449 T
Errusia
%5
2.917 T
Uzbekistan
%4
2.404 T
Txina
%3
1.885 T
AEB
%1,5
940 T
Ukrainia
%1
550 T
Nola sortzen da?
Energia atomoen erdigunean dago, neutroiak eta protoiak batuta baitaude, eta bi modutara askatu daiteke:
Fusio nuklearra
Bi nukleo edo gehiago batuz nukleo astunago bat sortzen duen prozesua da. Ikerketa-fasean dago oraindik.
Fisio nuklearra
Atomo baten nukleoa zati txikiagotan zatitzen duen prozesua da.
NON ETA NOLA USTIATZEN DA?
Erreaktore nuklearretan sortu eta kontrolatzen dira material fisionagarrien erreakzioak, baita horietan sortzen den energia mantendu ere.
Zenbat erreaktore daude munduan?
415
martxan
27
pausan
186
itxita
46
eraikitzen
93
obrak geldirik
...
Ekoizpena
2,563 TWh
2018ko ekoizpena mundu mailan
Ekoizle nagusiak
AEB eta Frantziaren artean, elektrizitate nuklearraren %70 sortu zuten 2018an.
AEB
Frantzia
Errusia
Hego Korea
30,3 urte
Erreaktore baten bataz besteko bizi itxaropena
Lemoizen (Bizkaia) zentral nuklearra eraiki zuten 1972. urtean. Proiektu handiago baten parte zen, eta ondoren, Ispaster eta Deban ere eraiki behar zituzten. Gatazka ugari eragin zituen. Azkenean inoiz ez zen martxan jarri, eta 1984. urtean bertan behera geratu zen.
Erabilera
Energia nuklearra elektrizitatea sortzeko erabiltzen da, batik bat. Munduko energia elektrikoaren %15 zentral nuklearretan sortzen da. Espainiaren kasuan %20ra igotzen da zifra. Baditu beste erabilera batzuk:
1
Elektrizitatea
2
Medikuntzarako: radiofarmakoak, gammagrafia, radioterapia...
3
Meatzaritzan, zundaketarako
4
Arma nuklearrak (lehergailuak)
5
Kosmologian, meteoritoen erradiaktibitatea neurtzeko
6
Pila nuklearrak, espazioko satelite eta zundatzaileak aktibatzeko
7
Nekazaritzan, izurriteak kontrolatzeko
8
Hidrologian
Bazenekien 300 urtera arteko biziraupena dutela hondakin erradiaktiboek?
Zentral nuklearretako hondakin erradiaktiboak 60 eta 300 urte bitartean mantendu behar dira kontrolpean.
Kontsumoaren bilakaera
13.511,2 Milioi TPB
2017. urtean kontsumitutako energia nuklear kopurua
ABANTAILAK
- Eremu txiki batean, energia kantitate handia lortzen da.
- Erregai fosilekiko menpekotasuna gutxitzen du.
- Ez du CO2 isurketarik sortzen.
DESABANTAILAK
- Oso arriskutsua da.
- Hondakin erradioaktiboak luzaroan geratzen dira aktibo eta oso kaltegarriak dira.
- Giza faktorearen menpe dago neurri handi batean.
- Zentral nuklearrek bizi itxaropen urria dute.
- Erabilera militar okerra: arma nuklearrak sortzeko erabili ohi da.